Cmentarz przy ul. Poprzecznej w Olsztynie

Cmentarz komunalny przy ulicy Poprzecznej w Olsztynie nie może się pochwalić bogatą historią i zabytkowymi nagrobkami. Ma jednak coś innego – wyjątkowe położenie.

Cmentarz – tak jak cały Olsztyn – leży na terenach ukształtowanych przez lodowiec. Na pamiątkę swojego pobytu na Warmii pozostawił on liczne jeziora i pagórkowaty teren.

 

50 lat cmentarza

Cmentarz przy ul. Poprzecznej jest jednym z dwóch cmentarzy komunalnych w Olsztynie. Powstał dopiero w 1962 r., po tym, jak zamknięto cmentarz przy kościele św. Józefa, który był już przepełniony.

Nekropolia zajmuje obszar ok. 18 hektarów. Spoczęło tam 33 tys. Osób.

Na terenie cmentarza powstała pierwsza w Olsztynie Aleja Zasłużonych, która nazywana była Aleją Słusznych, gdyż chowano przy niej głównie działaczy politycznych.

Bezpośrednio za bramą główną cmentarza znajduje się dom przedpogrzebowy, a dalej dwa pomniki: po prawej monument poświęcony funkcjonariuszom Służby Bezpieczeństwa, a po lewej – pomnik poświęcony zamordowanym w Katyniu wraz z niewielkim „kącikiem”, w którym można zapalić świeczkę ofiarom katastrofy smoleńskiej. Są też nagrobki AK i upamiętniające zamordowanych w obozach koncentracyjnych.

 

Groby nad jeziorem

Warmia kojarzy się z lasami i jeziorami. Nie brakuje ich także na cmentarzu przy ul. Poprzecznej. Tuż za ogrodzeniem cmentarza znajduje się jezioro Pereszkowo. Zdarza się, że zaledwie kilkanaście metrów od grobów usadawiają się wędkarze. Jezioro nie nadaje się jednak do pływania, więc nie dochodzi do sytuacji, w której obok grobów biegają półnadzy plażowicze. Stojąca woda z drobnymi falami daje poczucie spokoju odwiedzającym cmentarz.

Relaksująca jest także bliskość lasu miejskiego, w który niemalże „wlewa się” cmentarz. Nekropolia jest przepełniona zielenią. Rosną tam zarówno drzewa liściaste, jak i iglaste. Dzięki temu cmentarz przepięknie prezentuje się jesienią, kiedy korony drzew są jednocześnie zielone, czerwone, pomarańczowe i żółte.

 

Krajobraz polodowcowy

Przez środek cmentarza przebiega jedna, szeroka aleja, od której odchodzą mniejsze dróżki, biegnące w górę i w dół. Sama aleja również opada i wznosi się, sprawiając, że w okolicach Zaduszek z wyższych punktów drogi można obserwować rzekę ludzi, idących na groby bliskich.

Na jednym z nielicznych płaskich obszarów na terenie cmentarza umieszczone jest kolumbarium. Jest ono wciąż dość skromne. Może dlatego, że w okolicach Olsztyna nie ma krematorium?

Od lat. 80. na cmentarzy przy ul. Poprzecznej odbywają się wyłącznie pochówki w miejscach zarezerwowanych wcześniej i w grobowcach rodzinnych.

Teresa Czajkowska