Departament Krematoriów – prawo do poprawki

Na zaproszenie Prezesa Witolda Skrzydlewskiego 7 grudnia 2012 r. w Łodzi spotkali się przedstawiciele większości działających w Polsce krematoriów.

Spotkanie rozpoczęło działalność Departamentu Krematoriów Polskiej Izby Pogrzebowej. Wśród zaproszonych znaleźli się właściciele prywatnych krematoriów i zarządcy krematoriów komunalnych – zarówno ci należący do Izby, jak i nie. Celem dyskusji było wypracowanie propozycji regulacji dotyczących funkcjonowania krematoriów i spopielania zwłok, które powinny znaleźć się w polskim prawie pogrzebowym.

 

Prawo do grobu murowanego

Ze względu na to, że gros właścicieli krematoriów łączy tę funkcję z zarządzaniem cmentarzami lub prowadzeniem domów pogrzebowych, dyskusja objęła również inne aspekty dotyczące cmentarzy i chowania zmarłych. Co nie było zaskoczeniem, ważne dla zarządców cmentarzy okazało się uregulowanie kwestii prawa do grobu murowanego. Zaproponowano zastosowanie per analogia rozwiązań prawnych dotyczących grobu ziemnego. A więc kwestii opłaty, likwidacji itp. Istnieje spora rozbieżność w traktowaniu grobów murowanych wieloosobowych. Niektóre cmentarze wprowadzają dla nich regulacje analogiczne do regulacji dla grobów ziemnych, a więc pobierają opłaty za każde 20 lat prawa do grobu, likwidują groby, w przypadku nie przedłużenia tej opłaty. Wiemy, że jest to niezgodne z prawem, gdyż aktualnie obowiązujący art. 7 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych nie daje nam takiej możliwości. Opłaty za grób murowany wieloosobowy możemy się domagać tylko raz. Wynika to z treści  samego artykułu. Kluczowy jest tu ust. 2 i 3.

Art. 7. 1. Grób nie może być użyty do ponownego chowania przed upływem lat 20.
2. Po upływie lat 20 ponowne użycie grobu do chowania nie może nastąpić, jeżeli jakakolwiek osoba zgłosi zastrzeżenie przeciw temu i uiści opłatę, przewidzianą za pochowanie zwłok. Zastrzeżenie to ma skutek na dalszych lat 20 i może być odnowione.

3. Przepisy ust. 1 i 2 nie mają zastosowania do chowania zwłok w grobach murowanych przeznaczonych do pomieszczenia zwłok więcej niż jednej osoby, a także do chowania urn zawierających szczątki ludzkie powstałe w wyniku spopielenia zwłok.”

Propozycja jest bardzo ważna, ale chyba zbyt rewolucyjna, jak dla naszych prawodawców.

 

Polityka małych kroków

Inne ważne rozwiązania, które rozważano, to: kwestie definicji zawartych w słowniczku do ustawy, które zaproponowała Izba; obserwacji zwłok; balsamacji i wielu innych nieuregulowanych w obowiązującej ustawie o cmentarzach i chowaniu zmarłych aspektów działalności pogrzebowej.

Ważnym elementem dyskusji była również zgłaszana przez Izbę kwestia konieczności uregulowania minimum, jakie powinien spełniać przedsiębiorca, aby prowadzić działalność pogrzebową. Należy wprowadzić zmiany w przepisach, które wykluczą z naszej branży firmy, które mieszczą się w jednej teczce. Takich i innych problemów jest więcej. Musimy jednak pamiętać, że w kontaktach z politykami nie można chcieć od razu zbyt wiele. Tu często lepiej zastosować politykę małych kroków. Podsumowując samą dyskusję, to trzeba przyznać, że była bardzo merytoryczna.

Z sali konferencyjnej dyskusja przeniosła się do hotelowej restauracji. Po obiedzie goście odwiedzili krematorium H. Skrzydlewska przy ul. Zakładowej w Łodzi. Prezes Skrzydlewski oprowadził gości po całym kompleksie. Tu również dyskutowano o kremacji, rozwiązaniach technologicznych i bolączkach krematoriów. Całości dopełnił słodki poczęstunek i gorąca herbata.

Inauguracja działalności Departamentu Krematoriów była udana. Następne spotkanie odbędzie się w trakcie trwania Targów NecroExpo 2013 w Kielcach w dniach 7-9 czerwca 2013 r. Serdecznie zapraszamy.

 

Czekamy na propozycje

Poniżej przedstawiamy propozycję zmian w ustawie o cmentarzach i chowaniu zmarłych zawierającą zmiany zaproponowane przez Izbę oraz uczestników spotkania. Równocześnie cały czas czekamy na Państwa konstruktywne propozycje w formie pisemnej.

 

Dariusz Dutkiewicz

 

 

Ustawa

z dnia ……….. 2013 r.

o zmianie ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych

 

Art. 1

W ustawie z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (Dz. U. z 2011 r. Nr 118, poz. 687, Nr 144, poz. 853) wprowadza się następujące zmiany:

 

1) art. 1 otrzymuje brzmienie:

„Art. 1. Ustawa określa zasady zakładania, rozszerzania i funkcjonowania cmentarzy, zasady funkcjonowania krematoriów oraz zakładów pogrzebowych, zasady i sposób postępowania ze zwłokami, szczątkami i prochami ludzkimi.”

 

2) po art. 1 dodaje się art. 1a-1b w brzmieniu:

 

„Art. 1a. Użyte w ustawie określenia oznaczają:

1)        zwłoki – za zwłoki uważa się ciała osób zmarłych i dzieci martwo urodzonych,
bez względu na czas trwania ciąży,

2)        szczątki – pozostałości zwłok lub ich części odłączone od całości, w tym wydobyte
z miejsca ich położenia,

3)        prochy – prochy powstałe w wyniku spopielenia zwłok lub szczątków,

4)        cmentarz – obszar służący do pochówku zwłok, szczątków lub prochów, w grobach, katakumbach lub kolumbariach,

5)        grób ziemny – dół w ziemi, do którego składa się trumnę ze zwłokami lub szczątkami lub urny i zasypuje ziemią,

6)        grób ziemny zbiorowy – grób ziemny przeznaczony do pochówku więcej niż jednej trumny ze zwłokami lub szczątkami lub urny z prochami,

7)        grób murowany – dół w ziemi, w którym boki są murowane do poziomu gruntu, do którego składa się trumnę ze zwłokami lub szczątkami lub urny z prochami, a nad trumną lub urną zakłada się sklepienie,

8)        grób murowany zbiorowy – grób murowany przeznaczony do pochówku więcej niż jednej trumny ze zwłokami lub szczątkami lub urn z prochami,

9)        grób urnowy – dół w ziemi, do którego składa się urnę z prochami,

10)    grób urnowy zbiorowy – grób urnowy przeznaczony do pochówku więcej niż jednej urny z prochami,

11)    nisza – wnęka w ścianie służąca do pochowania zwłok, szczątków lub prochów,

12)    katakumby – pomieszczenie posiadające nisze w ścianach służące do pochówku trumien ze zwłokami lub szczątkami lub urn z prochami,

13)    kolumbarium – pomieszczenie lub budowla posiadająca nisze w ścianach służąca do pochówku urn z prochami,

14)    trumna- skrzynia, w której chowa się zwłoki lub szczątki,

15)    urna – zamykane szczelnie naczynie służące do umieszczenia prochów,

16)    kostnica – budynek lub jego część służąca do przechowywania zwłok oraz odprawiania ceremonii pogrzebowych,

17)    dom pogrzebowy – kompleks budynków, budynek lub jego część posiadający pomieszczenia służącą do przechowania zwłok lub szczątków, ich przygotowania do pochówku oraz odprawienia ceremonii pogrzebowych,

18)    krematorium – budynek lub jego część wyposażona w urządzenie służące do spopielania zwłok lub szczątków,

19)    zakład pogrzebowy – przedsiębiorca świadczący usługi pogrzebowe,

20)    karawan – samochód przeznaczony do przewozu zwłok, szczątków lub prochów,

21)    balsamacja – utrwalenie zwłok mające na celu powstrzymanie lub spowolnienie ich rozkładu,

22)    pochowanie – złożenie zwłok, szczątków lub prochów, w grobach lub niszach lub zatopienie w morzu,

23)    dochowanie – złożenie zwłok lub szczątków lub prochów, w grobie lub niszy,
w której złożono już przynajmniej jedne zwłoki, szczątki lub prochy,

24)    ekshumacja – wydobycie z grobu lub niszy zwłok lub szczątków w celu dokonania oględzin sądowych lub lekarskich lub przeniesienia do innego grobu lub niszy,

25)    likwidacja grobu – opróżnienie grobu i przeniesienie szczątków lub prochów
do specjalnie przeznaczonego do tego grobu zbiorowego lub niszy, w związku
z wygaśnięciem prawa do grobu,

26)    prawo do grobu – prawo do dysponowania grobem, poprzez pochowanie, dochowanie lub zastrzeżenie ponownego użycia grobu.

 

Art. 1b.

1.   Zakładanie i rozszerzanie cmentarzy komunalnych należy do zadań własnych gmin.

2. O założeniu lub rozszerzeniu cmentarza komunalnego decyduje rada gminy,
a w miastach na prawach powiatu rada miasta, po uzyskaniu zgody właściwego państwowego inspektora sanitarnego.

3. Właściwe władze kościoła lub innego związku wyznaniowego decydują o założeniu lub rozszerzeniu cmentarza wyznaniowego, które może nastąpić na terenie przeznaczonym na ten cel w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, po uzyskaniu zgody właściwego państwowego inspektora sanitarnego.

4. O zamknięciu cmentarza komunalnego decyduje właściwa rada gminy lub rada miasta po zasięgnięciu opinii właściwego państwowego inspektora sanitarnego.

5.  O zamknięciu cmentarza wyznaniowego decyduje właściwa władza kościoła lub innego związku wyznaniowego, po zasięgnięciu opinii właściwego państwowego inspektora sanitarnego.

 

3) art. 7 otrzymuje brzmienie:

1.      Grób nie może być użyty do ponownego chowania przed upływem 20 lat.

2.      Ust. 1 nie stosuje się w przypadku dochowania do grobu, w którym znajduje się jedynie urna lub dochowania urny.

3.      Ust. 1 nie stosuje się w przypadku dochowania do grobu ziemnego zbiorowego lub murowanego zbiorowego.

4.      Prawo do grobu wygasa po upływie 20 lat od ostatniego pochowania, jeżeli właściciel lub współwłaściciel, a w przypadku ich braku inna osoba, nie uiści opłaty przewidzianej za pochowanie lub dochowanie.

5.      Dozwolone są umowy, przedłużające prawo do grobu na ponad 20 lat.

6.      Wygaśnięcie prawa do grobu upoważnia właściciela lub zarządcę cmentarza do likwidacji grobu. – przeniesienie urn i szczątków do innego miejsca na cmentarzu

7.      Ust. 1, 2, 3, 4, 5 i 6 stosuje się odpowiednio do nisz w katakumbach lub kolumbariach.

8.      Niezależnie od przepisów ust. 1-7 zabronione jest użycie do ponownego pochowania grobów, mających wartość pamiątek historycznych, ze względu na swoją dawność lub osoby, które są w nich pochowane, lub zdarzenia z którymi mają związek albo treść artystyczną.

9.      W istniejących grobach murowanych dopuszcza się chowanie zwłok osób zmarłych w ciągu 20 lat od wydania decyzji o zamknięciu cmentarza. Przy zmianie przeznaczenia terenu cmentarnego przepis art. 6 ust. 7 ma zastosowanie również do zwłok, szczątków i prochów pochowanych w tym dwudziestoletnim okresie.”

 

4) art. 9 otrzymuje brzmienie:

1.      Zwłoki nie mogą zostać zamknięte w trumnie, poddane autopsji, balsamacji, zamknięte w chłodni, pochowane lub spopielone, przed upływem 24 godzin od chwili zgonu, z wyjątkiem przypadków pozbawienia lub zmiażdżenia głowy.

2.      Najpóźniej po upływie 48 godzin od chwili zgonu zwłoki powinny być usunięte
z mieszkania celem pochowania lub kremacji lub w razie odroczenia terminu pochowania – złożone w domu pogrzebowym lub kostnicy do czasu pochowania.

3.      Zwłoki osób zmarłych na niektóre choroby zakaźne powinny być natychmiast po stwierdzeniu zgonu usunięte z mieszkania i pochowane na najbliższym cmentarzu lub spopielone. Ust. 1 nie stosuje się.

4.      Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, wykaz chorób zakaźnych, o których mowa w ust. 3, ze szczególnym uwzględnieniem chorób zakaźnych występujących w krajach tropikalnych.

5.      Ust. 2 nie stosuje się w przypadku dokonania balsamacji zwłok lub zastosowania agregatu chłodzącego.

6.      Od chwili zgonu aż do pochowania zwłoki powinny być przechowywane w taki sposób, aby nie mogły powodować szkodliwego wpływu na otoczenie.

7.      Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, sposób przechowywania zwłok i szczątków, uwzględniając:

1) wymagania sanitarne, jakim powinna odpowiadać powierzchnia grzebalna cmentarza,

2) wymagania sanitarne, jakim powinny odpowiadać dom pogrzebowy lub kostnica na terenie cmentarza,

3) warunki i sposób przechowywania zwłok i szczątków,

4) warunki sanitarne przeprowadzania ekshumacji

– mając na uwadze zapewnienie poszanowania zwłok i szczątków oraz bezpieczeństwo

sanitarne.

 

5) po art. 9 dodaje się art. 9a-9b w brzmieniu:

Art. 9a

1.      Spopielenie zwłok lub szczątków może odbywać się wyłącznie w krematorium.

2.      Spopielenie zwłok lub szczątków odbywa się w trumnie.

3.      Spopielone prochy umieszcza się wraz z identyfikatorem w urnie.

 

Art. 9b

1.      Balsamacja może odbywać się jedynie w domu pogrzebowym lub prosektorium.

2.      Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia warunki
i sposób przeprowadzania balsamacji.

 

6) art. 12 otrzymuje brzmienie:

1. Zwłoki mogą być pochowane przez złożenie w grobach ziemnych, w grobach

murowanych lub niszy w katakumbach i zatopienie w morzu. Szczątki

pochodzące ze spopielenia zwłok mogą być pochowane poprzez złożenie w

grobie urnowym lub w niszy w kolumbarium.
2. Przenoszenie lub przewożenie zwłok w otwartych trumnach jest wzbronione.

3. Groby ziemne, groby murowane, groby urnowe,  katakumby i kolumbaria

przeznaczone na składanie zwłok i szczątków ludzkich mogą znajdować się tylko

na cmentarzach.

4. W przypadkach określonych odrębnymi przepisami dopuszcza się możliwość

pochowania zwłok, szczątków lub prochów na terenie kościoła lub świątyni.

5. Minister właściwy do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i

mieszkaniowej w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia może

w drodze rozporządzenia określić wyjątki od zasad ustalonych w niniejszym

artykule oraz ustalić szczegółowy sposób stosowania przepisów niniejszej ustawy

do tych wyjątków.

 

7) po art. 16 dodaje się art. 16a w brzmieniu:

  1. Zakład pogrzebowy może prowadzić jedynie przedsiębiorca, w rozumieniu odrębnych przepisów.
  2. Zakład pogrzebowy powinien posiadać pomieszczenia do przygotowywania zwłok do pochówku oraz co najmniej dwa  karawany, w celu zapewnienia świadczenia usług pogrzebowych z poszanowaniem zwłok i szczątków oraz bezpieczeństwa sanitarnego.

 

Art. 2

Ustawa wchodzi w życie po upływie trzech miesięcy od dnia ogłoszenia.