Gospodarka odpadami na cmentarzu

Cmentarze, miejsca zadumy i szczególnej obecności naszych bliskich zmarłych. Chętne odwiedzane zwłaszcza w okolicy świąt Wielkiej Nocy, Bożego Narodzenia, a zwłaszcza Dnia Wszystkich Świętych i Dnia Zadusznego. Rzadko wtedy myśli się o odpadach powstających w tych miejscach. I słusznie, bo widok gór odpadów wylewających się z kontenerów na śmieci nie powinien zakłócać nam chwil spędzanych przy grobach bliskich.

 

Rodzaje odpadów powstających na cmentarzach

Odpady na cmentarzach pochodzą z dwóch źródeł. Pierwszym z nich są same cmentarze, drugim rzeczy przynoszone przez odwiedzających, które z reguły, w dość krótkim czasie, stają się śmieciami. Do pierwszej grupy zaliczymy odpady powstające w wyniku działalności cmentarza, tj. głównie odpady z pielęgnacji drzew i krzewów oraz niewielkie, z reguły, ilości gleby, ziemi i kamieni. Do drugiej – wypalone znicze, zniszczone kwiaty z tworzyw sztucznych, stare wiązanki i wieńce, zniszczone naczynia ceramiczne, kamienne, czy też kompozytowe, tj. donice, wazony itp. Poza tym jeszcze opakowania z tektury, folii, szkła, metalu.

 

Klasyfikacja powstających odpadów

Odpady z cmentarzy są odpadami komunalnymi – należy je zatem sklasyfikować zgodnie z obowiązującym katalogiem odpadów do grupy 20, przypisując im kody:

  • 20 02 01 – zaliczymy tu odpady z pielęgnacji zieleni cmentarnej,
  • 20 02 02 – gleba, ziemia, kamienie,
  • 20 02 03 – zaliczymy tu pozostałe odpady niebiodegradowalne.

Wydzielone odpady opakowaniowe zaliczymy do grupy 15 i przypiszemy im kody 15 01 01 dla opakowań z papieru i tektury, 15 01 02 dla opakowań z tworzyw sztucznych, 15 01 07 dla szklanych opakowań odpadowych.

 

Ogólne zasady gospodarki odpadami w odniesieniu do odpadów powstających na cmentarzach

Gospodarka odpadami na cmentarzu podlega ogólnym zasadom postępowania, wynikającym z ustawy o odpadach. Z uwagi na to, że odpady z cmentarzy zaliczane są do odpadów komunalnych, postępowanie z nimi jest uszczegółowione w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Postępowanie z odpadami powinno uwzględniać ochronę zdrowia i życia ludzi oraz środowiska. Odpady te należy zbierać selektywnie oraz przekazywać do zakładów unieszkodliwiania zlokalizowanych na terenie województwa, w którym powstają, albo do najbliższego zakładu unieszkodliwiania na terenie sąsiedniego województwa, jeżeli odległość do niego jest mniejsza niż do zakładu zlokalizowanego w tym samym województwie.

 

Szczegółowe sposoby postępowania z odpadami powstającymi na cmentarzach

Zarządca cmentarza (jednostka gminna, parafia lub związek wyznaniowy) jest zobowiązany do zapewnienia właściwej gospodarki odpadami. Czyni to poprzez właściwe, selektywne zbieranie odpadów w miejscach do tego przeznaczonych, a następnie przekazywanie ich do unieszkodliwiania.

Nowelizacja ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, która wprowadza nowy system gospodarki odpadami powstającymi na terenie gminy (obowiązuje od 1 lipca 2013 r.), przewiduje możliwość przejęcia przez gminę odpowiedzialności za odpady z terenów niezamieszkałych (a do takich właśnie nieruchomości należą cmentarze) za ustaloną opłatą, w wyniku podjęcia odpowiedniej uchwały. Około 30% gmin, podjęło takie uchwały. W takim przypadku odpowiedzialność zarządcy cmentarza za gospodarkę wytworzonymi odpadami koncentruje się na zapewnieniu możliwości selektywnego zbierania odpadów i uiszczaniu opłaty śmieciowej.

Większość gmin w Polsce podjęła uchwały, w których nie skorzystała z możliwości odbierania odpadów komunalnych z nieruchomości niezamieszkałych. W takim przypadku odpady powstające na cmentarzu – jego zarządca przekazuje uprawnionym podmiotom, na dotychczas obowiązujących zasadach. Takim uprawnionym podmiotem jest firma posiadająca zezwolenie na zbieranie odpadów lub zezwolenie na przetwarzanie odpadów z zakresie kodów odpadów, które podlegają przekazaniu. Część odpadów powstających na cmentarzu (20 02 01 i 20 02 02) – można zgodnie z prawem – przekazać osobom fizycznym lub jednostkom organizacyjnym niebędącym przedsiębiorcami do wykorzystania na własne potrzeby. Sposób wykorzystania tych odpadów jest ściśle sprecyzowany w przepisach. Odpady zielone – o kodzie 20 02 01 mają być wykorzystane w przydomowych kompostownikach, natomiast gleba i ziemia oraz kamienie – o kodzie 20 02 02 – do utwardzenia powierzchni, po odpowiednim rozkruszeniu. W taki sam sposób odpady te można wykorzystać na własne potrzeby.

Odpady zielone powstające z pielęgnacji roślin na terenie cmentarzy, powinny być kompostowane (wyłączając trudno kompostowalne odpady z drzew iglastych). Najwłaściwiej byłby – jeżeli istnieje taka możliwość – na terenie cmentarza wydzielić specjalne miejsce do kompostowania, a uzyskany w ten sposób – wysokiej jakości kompost wykorzystać do pielęgnacji zieleni na terenie cmentarza. Jest to zasadne z tego powodu, że cenne składniki pobierane z gleby przez rośliny do budowania swoich tkanek, byłyby zwracane glebie w postaci dobrej jakości nawozu.
dr inż. Grażyna Kutla

mgr inż. Sylwia Hil-Król

SEKA  S.A.